“IK WIL PEPERNOTEN” en het lukt me niet de halloumi te vinden


“IK WIL PEPERNOTEN”
Lopend over de Hasebroekstraat hoorde ik een kind alarmistisch huilen. Een jongetje was het, hij werd vergezeld door een keurige oude heer en dame en een ander klein kind, een meisje, vermoedelijk zijn zusje. Het joch, nog geen drie turven hoog, stond tegen de muur gedrukt niet ver van Bakkerij Dunya op de hoek met de Ten Katestraat en huilde erbarmelijk. Hij was intens verdrietig, en wist niet hoe dat uit te leggen aan zijn begeleiders anders dan met gehuil. Met gierende uithalen herhaalde hij drie woorden, “IK WIL PEPERNOTEN”, vier, vijf, zes keer. “IK WIL PEPERNOTEN”. Daarop boog de oude heer zich licht naar hem over, met een arm en uitgestoken vinger richting de kleine en zei op strenge toon in net Nederlands: “Je krijgt geen boek en geen pepernoten. Het enige wat je krijgt is dat je met ons mee mag lopen”. De kleine hield vol, “IK WIL PEPERNOTEN”. De oude dame bemoeide zich er vervolgens ook mee, ook zij boog zich naar het ventje over met vooruitgestoken arm en wijzend vingertje: “Jij moet nu ophouden met …”. Het laatste verstond ik niet, want weer weerklonk de kreet “IK WIL PEPERNOTEN” uit de mond van het joch. Ik stond even stil, maar liep snel weer verder. Ik wilde niet opvallen en ook niet bemoeizuchtig over komen. Het tafereel bleef me echter bezighouden en zorgen baren. In een flits zag ik mijzelf naar het joch lopen en om hem te steunen bij hem staan met dezelfde luidkeelse wens, dat “IK WIL OOK PEPERNOTEN”, “EN EEN BOEK”.
 Wat is er aan de hand, dacht ik. Waarom reageren deze oude man en vrouw, waarschijnlijk zijn grootouders, op zo’n bestraffende toon, zonder begrip, zonder liefde? Wie is hier het probleem? Het kind, de dreumes, of de twee starre bejaarden. Ik dacht, ‘oude man, of vrouw, neem het kind op de arm en probeer het leed van je kleinzoon met beminnelijke woorden te verzachten’.
Enkele dagen erna kwam ik terug van boodschappen doen, en wat wilde het lot? Tegen de deurpost en mijn voordeur aangedrukt stond hetzelfde joch weer hartverscheurend ongelukkig te zijn, zijn hoofdje in zijn over zijn hoofd gebogen arm gedrukt. Ik vroeg hem: “Wat is er aan de hand, waarom ben je verdrietig?” “Ik wil fietsen”, antwoordde hij zacht en bedroefd. Dertig tot veertig meter verderop zag ik een vrouw en een klein meisje staan. De vrouw stond hard iets onverstaanbaars te roepen naar het joch bij mijn voordeur, terwijl ze haar telefoon tegen haar linkeroor gedrukt hield. Ze was tegelijkertijd met iemand in gesprek, zo gaat dat tegenwoordig, de telefoon laat de mens niet meer los. “Bedoel je met de bakfiets?”, vroeg ik het joch. “Ja”, antwoordde hij verlegen. Ik vroeg hem of het nog ver fietsen was naar huis, maar dat was om de hoek, dichtbij. Ik concludeerde dat hij eigenlijk niet naar huis wilde, maar nog buiten wilde zijn, lekker een stuk fietsen, intussen naar de wereld kijken. Toen ik hem vroeg of zijn moeder niet met hem wilde fietsen antwoordde hij zacht en bedroefd ‘nee’. Ik legde hem uit dat zijn moeder helaas de baas was en dat hij het (nog) niet van haar kon winnen, alweer helaas. Ik had wel gelijk over zijn positie en die van zijn moeder in de familie maar dat maakte me ook opstandig. Ik zag zijn moeder met zijn zusje onze richting op drentelen. Een forse vrouw van rond de veertig. Was ze blond van zichzelf, of waren haar haren geblondeerd, zoals bij veel vrouwen vanaf hun veertigste? Van dichtbij zag ik geen geduld en geen liefde in haar houding en gezicht. Maar wat me ontroerde was het joch dat zich zacht jammerend aan zijn moeders been klampte, dit keer zonder een wens uit te spreken, verdrietig en verlangend naar moederliefde. De moeder had er geen oog voor. Terwijl ze hem op de arm had kunnen, nee, moeten nemen en zeggen dat hij lief is en hem pepernoten beloven en een boek. Ik wist niet wat ik tegen haar moest zeggen, en vluchtte min of meer het huis in. Ik nam me voor haar de volgende keer dat ik haar ontmoette, aan te schieten en toe te spreken. Dat ik bij haar liefde voor haar dreumes miste, en ook bij de vermoedelijke grootouders. Dat ze mocht overwegen een pedagoog te consulteren om zich opvoedkundig te laten voorlichten, dat zij hulp nodig had, evenals de vermoedelijke grootouders van het lieve kind. Het zijn namelijk vaak juist de gedragingen van omstanders uit de entourage van een kind die het kind maken, – en breken.
Nadat ik het jongetje en zijn vermoedelijke grootouders was gepasseerd, ging het richting supermarkt, met mijn versleten donkergroene muts over mijn onlangs kortgeknipte grijze haar en mijn witte baard van een centimeter, mijn afgedragen zwarte fleecebroek, maar Lowa Gore-Tex schoenen van bij Carl Denig. Mijn huisgenoot lag ziek in bed. Ik had in geen jaren meer alleen boodschappen gedaan, en weet nog altijd nauwelijks om te gaan met de zelfscankassa. Ik weet ook niet waar veel producten liggen en voor welke mijn huisgenoot voorkeur heeft. Ik ga wel vaak met haar mee, maar slof dan achter haar aan zonder op te letten, bij Dirk weet ik waar de Old Amsterdam en de biologische eieren liggen, maar bij Albert Hein moet ik een en ander zelf uitdokteren. Ik ben geneigd om komkommer te kopen zonder dat die biologisch is of biologische bananen, maar zonder op te merken dat die van Dole Food Company zijn(1).
Het lukte me niet de halloumi te vinden
Ik stond bij de bakjes met vleesvervangers. Ik vroeg een Aziatische uitziende vrouw van een jaar of vijftig die gehurkt schappen aan het controleren of vullen was, of zij wist waar de halloumi lag. Zonder overeind te komen wapperde ze met haar hand richting voorbij waar ik stond en zei ‘daar’ met het accent van iemand met een spraakgebrek. Ik zocht en zocht en kwam terecht bij de kipproducten, maar dat was absoluut niet wat ik wilde, want vegatariër (vegetariër die neigt tot veganisme). Ik bleef in haar buurt, hopend dat ze tot inkeer kwam en me alsnog ging verklappen waar precies die verdomde halloumi zich verschool. Ze gaf echter geen sjoege. Daarop hoopte ik dat mijn langdurig gedrentel vlakbij haar, op haar zenuwen werkte, zoals zij op de mijne. Ineens viel me in: ik moet bij de kazen zijn. Direct vond ik daar wat ik zocht.
Bij de zelfscankassa raakte ik geheel van de kaart. Nog voordat ik met scannen was begonnen, stelde ik vast dat ik mijn telefoon kwijt was, met mijn pasje erin, en een bankpasje van mijn huisgenoot. De paniek in mijn hoofd sloeg in als brand. Ik klampte een AH-medewerker aan en vroeg haar of ik haar mijn mandje mocht toevertrouwen. Dat mocht. Ik snelde tussen de schappen door en realiseerde me dat het onbegonnen werk was. Mijn telefoon zat natuurlijk allang in iemands zak, en die persoon was natuurlijk ook allang doende het geld van mijn rekening en die van mijn huisgenoot te plunderen. Bij de vlam in mijn hoofd voegde zich de bom in mijn buik, met slappe knieën begaf ik me terug naar de AH-medewerker, die haar hand in mijn mandje had gestoken, en even later, godlof, de hand er weer uittrok met mijn telefoon erin. Ik had haar toverhand willen zoenen, die was versierd met een prachtige henna tattoo(2).
Het leed was nog niet geleden. Ik was doodzenuwachtig geworden. Tijdens het scannen trilden mijn vingers en ik vergiste me voortdurend, zoals bij het intoetsen van meerdere stuks van hetzelfde voedsel. Aan het eind meende ik alles verkeerd te hebben gedaan. Ik vroeg de lieve medewerker die bij me was blijven staan, om de scanner weer op nul te zetten, omdat ik het scannen over wilde doen. Ze vond het niet nodig, maar zette de scanner toch op nul. Al die tijd stond er een klant schuin rechtsachter mij, mij hardnekkig te observeren. Waarom maakte ze niet gebruik van een de vele andere scankassa’s. Ook dat maakte mij zenuwachtig.
Tijdens het opnieuw scannen van de producten in mijn mandje, werd ik op mijn linkerschouder geklopt en zei een lieve stem, ‘meneer’. Ik keek om en zag een jonge vrouw, met zwart golvend haar, volle wenkbrauwen, hazelnootkleurige amandelvormige ogen. Ze droeg het AH-hesje. Ze wees naar de grond, daar lag een avocado, die was van het scantafeltje gerold. ‘Ik raap hem wel op’, zei ze, en bukte zich snel en gracieus naar de ontsnapte vrucht. Ze overhandigde mij de vrucht, onze handen raakten elkaar een seconde lang, ze glimlachte, terwijl ik aangedaan, fatsoenlijk dankjewel zei. Ik ging verder met scannen en dit keer lukte het me alles tot een goed einde te brengen. Ik bedankte de behulpzame AH-werknemer die mij geduldig had bijgestaan, en vroeg aan de klant rechtsachter mij waarom ze niet een van de andere zelfscanners had gebruikt. Ze antwoordde: “Sorry, I don’t understand Dutch”. Ik herhaalde mijn vraag in mijn beste Engels. Zij antwoordde: “This is the only scanner where you can pay with cash”. Ook dat nog, dacht ik, en verontschuldigde mij bij haar met welwillend fatsoen, ik piepte: “OMG, I’m so sorry, I wasn’t aware of that”. “Oh well, it doesn’t matter,” zei ze met een meewarige blik in haar ogen, – zag ik het goed?
Bij de uitgang stond een inktzwarte Afrikaanse man met de daklozenkrant, in de nauwe ruimte tussen de koelbauwe tegelmuur en de statiegeldmachine voor de inname van blikjes, achter de boodschappenkarren. Een keer eerder kochten we paddenstoelen voor hem, voor bij de witte saus, zei hij. Dit keer had ik hem voorafgaand niet gevraagd waarmee ik hem een plezier kon doen. Ik vroeg hem of hij een appel wilde. Ik had ook nog drie pakken koekjes in mijn tas. Daar gaf ik hem er een van.
Daarna liep ik met korte schreden langzaam naar huis, rugzak op en tas met proviand in de hand. Ik lette goed op de mensen, en probeerde op basis van hun voorkomen: de manier waarop ze gekleed waren, hoe ze liepen, hun gezichtsuitdrukking, bij ze naar binnen te kijken. Waar zijn wij mensen nou eigenlijk goed voor, vroeg ik me af, waartoe dient het leven met al zijn aberraties, anomalieën en abnormaliteiten. Ik sjokte verder. Naar huis, naar huis, zei Langejan. Lekker wat eten, zei Likkepot. En dan naar bed toe, zei Duimelot. Nee, eerst nog wat fietsen, riep ’t Kleine Ding.
Ben Gonggong (20 oktober 2025)
Freepik illustration
Bananas!* is a 2009 Swedish documentary directed by Fredrik Gertten about a conflict between the Dole Food Company and banana plantation workers in Nicaragua over alleged cases of sterility caused by the pesticide DBCP. 
The film that stood up to banana giant Dole over pesticide poisoning (and won). 
The documentary Bananas! highlighted plight of Nicaraguan banana plantation workers who brought a legal case in the US against the use of a banned pesticide DBCP by the Dole Food Company.
It was a david versus goliath story. The biggest fruit company in the world sued a film-maker for daring to investigate the issue of workers poisoned by pesticides on banana plantations in South America. But it lost. Film-maker Fredrik Gertten had made a documentary following the story of banana workers in Nicaragua as they brought lawsuits against Dole for the adverse health effects they suffered as a result of the use of the pesticide DBCP. The pesticide was banned in the USA in 1977 for causing male sterility but Standard Fruit – now Dole – continued to use the pesticide in its plantations outside the USA up until 1982. Workers reported being unable to father any children and women reported losing children. They are now involved in an on-going legal battle in the US to seek.
(2) De kunst van henna, of mehndi, is al meer dan 5000 jaar een wijdverbreide islamitische traditie in delen van Zuid-Azië, Afrika en het Midden-Oosten. Hoewel we gewend zijn om henna-ontwerpen op bruiden te zien, heeft het eigenlijk een grote islamitische betekenis.
Op wat voor gelegenheden wordt Henna gebruikt? In veel culturen wordt het voor de bruiloft gezet. Daarnaast ook op Eid (suikerfeest), zwangerschap/bevalling, andere feestjes en ook wel eens zomaar zonder een specifieke reden.
Wat is de betekenis achter henna? Lang voordat de islam ontstond werd het al gebruikt door de Arabische vrouwen. Henna wordt gezien als krachtbron, bron van geluk, bescherming en voorspoed.

Onder voorbehoud van verschrijvingen, typefouten, en dies meer – info@tabugalerie.nl

  ProSa  /  Teksten