Beste Leah en Günter,
Kippenvel kreeg ik van je mail, dank dat je reageerde. Ik was bang dat ik je ongevraagd opzadelde met iets ongewenst.
Rond het IJsselmeer fietsen lijkt me een hele leuke klus. Hoeveel dagen zou de tocht duren, denk je?
Intussen in Lublin (19 augustus 2025), ’s nachts koel, overdag (heet) warm. Het temperatuurverschil tussen dag en nacht is groot, voor vandaag 12 graden is de verwachting.
Mailai is weer volledig hersteld, en vol energie: kookt terwijl ze neuriet, doet de was, inkopen (’s ochtends om tien uur), vult het picknickmandje voor tijdens de rit naar de volgende bestemming, maakt het dagprogramma, schrijft brieven, columns, leest artikelen, stuurt berichten naar vriendinnen, moeder, zus, roert zich op sociale media met commentaren. Ik voel me een halfdode mus, nu ik me ook haar energieniveau realiseer.
Op 17 augustus 2025, onderweg naar Belzec, heb ik een tankstation gevonden waar de benzine net iets goedkoper is, zonder veel om te hoeven rijden. In dit geval 5,58 złoty (1,32 euro). Elders kost die 5,87 tot wel 6,05 (1,40 resp. 1,44 euro). Niet de moeite waard om het zo goedkoop mogelijk te willen doen, zegt Mailai, het verschil met de prijs van benzine in Nederland daar gaat het om, en die is groot. (De kosten voor benzine in Nederland variëren, maar momenteel ligt de prijs voor Euro 95 (E10) rond de €2,11 per liter, inclusief BTW (fullltank.nl). Het verschil kan dus oplopen tot 78 eurocent, en dat maal 40 liter, een volle tank, maar liefst 31 euro’s verschil.
Bij het geld uit de muur trekken hebben we een keer pech: de eerste keer pint Mailai 1.000 złoty’s voor 234,85 euro. De tweede keer, tegenover het Schindlermuseum, een louche biljetuitgifteapparaat is de tegenwaarde 268,… euro: dat is een vette 33 euro meer. Hoe is het mogelijk? (Weetje: De eerste automatische biljettenverdeler stamt uit 1939. Het werd ontwikkeld en gebouwd door Luther George Simjian en geïnstalleerd bij de City Bank of New York, in New York, nu de Citibank. De automaat werd echter door de klanten niet geaccepteerd en na zes maanden weer verwijderd. Daarna heeft de ontwikkeling van de geldautomaat 25 jaar stilgestaan (wikipedia.org).)
‘Pinnen in het buitenland kan onverwacht een stuk duurder zijn. Waar je in Frankrijk op een terrasje niks extra’s betaalt als je er pint, kan het in Polen makkelijk 10 procent meer kosten als je pint bij een restaurant’, of louche automatische biljettenverdeler. Tip van nos.nl: pin niet op plekken met veel toeristen, bijvoorbeeld tegenover het Schindlermuseum. Had ik kunnen weten, zegt Mailai, of moeten weten. ‘Misschien.’ We betaalden 14 % meer commissie. C’est vraiment dégoûtant et dégueulasse.
Polen zijn best heel lief. Als ze eenmaal weten wat voor vlees ze in de kuip hebben, worden ze heel blij en uitbundig, bereid om je enthousiast te woord te staan en blij te helpen. Jonge serveersters spreken Engels en zijn een en al smile. Een oudere vrouw met twee honden aan wie ik vraag of ze weet waar de dichtstbijzijnde parkeerbetaalautomaat is terwijl ik met de autosleutel zwaai, reageert in eerste instantie terughoudend, afwijzend zelfs. Even later echter, hoor ik haar, achter me, in het Pools roepen: oh, wacht even, nu begrijp ik wat je bedoelt. Ik draai me om en zie haar opgewonden met haar arm steekbewegingen maken naar iets wat de parkeerbetaalautomaat blijkt te zijn. Kijk, daar, daar, daar, betaalautomaat, roept ze, denk ik. Ik zie haar later de dag nog een keer lopen en groet haar met de twee woorden Pools die ik in de loop van een week heb aangeleerd: Dzień dobry (goedendag). Nog weer later, in de late namiddag, terug op weg naar de auto, zie ik haar weer met haar twee honden, aan de overkant van de straat, te ver om nog eens te begroeten. Mailai meent dat ik niet zo gek moet willen doen.
Ik herinner me het aandoenlijke enthousiasme van een man van rond de dertig, meen ik, heel jong dus, als ik hem bij het goedkope onbemande tankstation, waar ik maar een beetje voor hoef om te rijden, vraag waarom de 95 van Euro 95 schuin is doorgestreept, met een rood balkje. Geestdriftig antwoordt hij: ‘It means ehhh, … without, without, ehhh …’, hij zoekt een woord, dat hem maar niet voor de geest komt, ook ik kom er niet op. Geanimeerd roept hij wijzend naar de klep van de benzinetank: ‘Open the fuel filler cap, open it..’. Oké, doen we. In de klep staat leadfree Euro 95. ‘Aaah’, klinkt het nu ook geestdriftig uit mijn keel. ‘Dank je, lieve jonge man’, zeg ik glimlachend. Mailai staat intussen met een oudere man van tussen de zestig en de zeventig bij de betaalautomaat achter ons. Eerst stonden ze minutenlang bij een ander pomp iets te proberen. Ik zie dat de oudere man zijn best doet om haar betaalpas aan de praat te krijgen – aan zijn gezichtsuitdrukking is te zien dat hij duidelijk twijfelt aan een positieve afloop: hij steekt de betaalpas van Mailai in de automaat, die geen sjoege geeft. Hij staat er lusteloos en hulpeloos bij, het lieve behulpzame oudje. Mijn bezielde jonge man neemt het van hem over: ‘Mag ik even?’ Hij haalt de pas uit de sleuf en legt hem plat op het schermpje erboven. De machine reageert verheugd, lampjes gaan branden er verschijnt een tekstje op het schermpje, en uit de betaalautomaat welt het Poolse volkslied op, dat sterk begint met: ‘Nog is Polen niet verloren’. (De regel geeft de bittere jaren en hoop weer van een volk dat sinds 1772 onderdrukt is door Pruisen, Habsburgers, Russische tsaren en later de nazi’s en sinds 1945 de Sovjet-Unie. (wikipedia.org))
Het is rond acht uur, half negen dat Mailai nog een heerlijke pasta en dito salade uit haar handen tovert, en ik op bed rust gun aan mijn moede lichaam, pijnlijke kniegewrichten, stekende linker heup (kunstheup, 2019) en lage rugpijn.
Rhett Trümmer
[“BFFs” is a plural abbreviation of “BFF,” which stands for “best friends forever.” It’s a common term of endearment used to describe very close friends. The phrase emphasizes the idea of a lasting, cherished friendship. (grammarly.com)]
