Elsa en Miro (20 juni 2026, Donja Kozica)

20 juni 2026, Donja Kozica.
Hoi Elsa en Miro,
Balkan is één groot berglandschap, één groot bos en alleszins schaars bevolkt. Ook Frankrijk en Italië zijn zoveel groener, bos- en bergrijker en fundamenteel minder bevolkt dan Nederland. Wat een verschil met Nederland, dat lage land, dat vlakke land, [door Jacques Brel uit buurland Vlaanderen, romantisch verheerlijkt met zijn ‘Mijn vlakke land’[1], (wat ik altijd een prachtig lied vond, met bezieling ten gehore gebracht, daarin is Brel een meester), maar door mij wordt hier het plat-vlakke Nederland met al zijn kikkers bij wijze van vingeroefening even extreem gediscrediteerd: als groots asfaltland[2], – biodiversiteit verdringend schraal grasland, – aan de zee ontnomen meters onder NAP liggend plat polderland, – mega overbevolkt land, – super bio-industrieland, – land, water en lucht vervuilingsland, – Onder Normaal Emotioneel-Geestelijk Peil land (ONEGP), – ‘Trots op Onszelf’-zelfingenomen land, – eenenveertigduizenenvijfhonderd vierkante kilometer ingeblikt land. Met de tendens om zo min mogelijk over de grens te kijken. Toen dat nog wel gebeurde, waren wij roofland, uitbuitingsland, onderdrukkingsland, enzo, andere bevolkingen op pittige schaal grondig naar het leven staand land. Koninkrijk met overzees gebied land. Jawel. En nu met onze armzalige eenenveertigduizenenvijfhonderd vierkante kilmetertjes en achttien miljoen zielen daarop gestouwd, roepen wij nijver, naarstig, noest en onverflauwd, ‘wij zijn een rijk land, een van de rijkste ter wereld’. Met steeds meer zielen in het kamp van onder de armoedegrens. Een land waarin de rijkdom zich toenemend opstapelt rond enkele procenten van de bevolking. Kan een dergelijk land een rijk land heten? Het beweren is blasfemie, is als vloeken in de kerk, ‘jurer dans une église’, een gotspe.
Na een paar dagen Frankrijk roep ik al rijdend vanachter het stuur dat ik verliefd ben op Frankrijk en dat Nederland bij Frankrijk totaal in het niet valt. Malai kijkt bedenkelijk naar me. Mensen zijn positief, vriendelijk, speels, zelfs lief in Frankrijk (tot die ene keer), zeg ik. De grootse architectuur van oude en nieuwe gebouwen en de ruimtelijkheid in de steden, de vele enorme fonteinen, formidabele standbeelden en grootse standbeeldgroepen, immense pleinen en parken, ik ben er helemaal weg van, ‘kom daar maar eens om, in Nederland’, roep ik herhaaldelijk. Ik roem voortdurend de groenheid en weidsheid van het ondulerende landschap, de ondoordringbare bossen, het dichte struikgewas, het lawaai van ontelbare vogels, de belofte van beren, herten, zwijnen, vossen, marters, reuzenhamsters; de verscheidenheid aan planten, bloemen, vruchten; de vele beschermde gebieden, ‘daarin schiet Nederland toch echt tekort’. FRANKRIJK, dat strekt zich uit over zeshonderdenzesduizend vierkante kilometer, dat is veertien keer Nederland en daarbij heeft FRANKRIJK maar liefst vier keer minder bewoners per vierkante kilometer. In FRANKRIJK wil ik geboren zijn.
In het langgerekte Italië krijg ik er een verliefdheid bij. Italië met zijn ontzagwekkende culturele rijkdommen, eeuwenoude architectuur, evenzo begeerlijke natuur, fraaie bergen, vulkanen, koelblauwe zeeën rondom. Stokoude stadjes en dorpen als adelaarsnesten op de toppen van heuvels, op rotsformaties, op de flanken van steile heuvels.
De door ons bezochte Balkanlanden bestaan voor tachtig procent uit bos, het is de zuurstoffabriek die de rest van Europa van zuurstof voorziet. Ik lieg zonder het te weten. De verhuurder van ons derde onderkomen in Bosnië en Herzegovina zei dat tegen Mailai, dat Bosnië voor tachtig procent uit bos bestaat. Ik maakte daarvan: de door ons bezochte Balkanlanden. Maar werd toen toch een beetje nieuwsgierig naar hoe het werkelijk zit en deed een klein onderzoekje. Ik zou natuurlijk graag willen dat mijn romantische, groenkleurige invulling, van de Balkan als ‘één groot berglandschap, één groot bos’ met de waarheid overeenstemt. Ik weet ook hoe de werkelijkheid door de eigen interpretatiezucht, gebaseerd op het roze-bril-gevoel, tot een verkeerde voorstelling van zaken kan leiden. Mijn korte studie schetst een minder rooskleurig beeld. En dat Nederland onderaan staat, qua bosbedekking.
Bosbedekking in procenten:
Bevolkingsdichtheid (2020):
Bosnië & Herzegovina 43%
Kroatië 49%
Albanië 37%
Servië 39%
Montenegro 60%
Slovenië 58%
Frankrijk 31%
Italië 38%
Nederland 11%
74,9/km²
74,7/km²
106,9/km²
90,5/km²
44,2/km²
103,2/km²
105,4/km²
207,1/km²
416/km²
Er wordt flink hout gekapt in de Balkan. We passeerden veel (ons tegemoet rijdende) vrachtwagens met aanhangers volgeladen met boomstammen. Langs de weg talrijke houtzagerijen met palletconstructies van anderhalve meter hoog gevuld met tot brandhout gehakt hout. Alle huizen houden er omvangrijke stapels brandhout op na.
Groet,
Rhett Trümmer
—
[1] Mijn Vlakke Land – Jacques Brel (tekst/chanson)
[2] Het wegennet van Nederland is een van de dichtst vertakte wegennetten ter wereld. Nederland beschikt over ongeveer 141.820 km openbare wegen (2022). Hiervan zijn 5.571 km rijksweg, de provinciale wegen hebben een lengte van 7.934 km, en de overige (lokale) wegen 128.315 km. Nederland heeft met een dichtheid van ongeveer 63,9 kilometer autosnelweg per 1000 km² de grootste autosnelwegdichtheid van de Europese Unie.
—
Huizen houden er omvangrijke stapels brandhout op na.